Artykuły

Zapalenie przyzębia a poród przedwczesny

Zmiany poziomu hormonów płciowych u kobiet w ciąży mogą oddziaływać nie tylko na sam metabolizm tkanki dziąsła i odpowiedź układu odpornościowego w tym obszarze, ale również na profil mikrobiologiczny płytki poddziąsłowej – na korzyść Gram-ujemnych bakterii beztlenowych.
Jeżeli dołożymy do tego wszystkiego czynnik miejscowy, jakim jest płytka nazębna – mamy idealne warunki do rozwoju patologicznych zmian w przyzębiu, które jak pokazują badania kliniczne ostatnich lat, mogą być ważnym czynnikiem predysponującym do wystąpienia porodu przedwczesnego i urodzenia noworodka z niską masą ciała.

U kobiet, które urodziły przedwcześnie dziecko z niską masą urodzeniową szczególnie często obserwowano o wiele bardziej nasilone zmiany patologiczne w przyzębiu niż w przypadku kobiet, które urodziły o czasie. Jakby tego było mało to właśnie od tej pierwszej grupy pacjentek częściej izolujemy drobnoustroje w największym stopniu odpowiadające za aktywację niekorzystnej kaskady reakcji w przyzębiu.

Offenbacher i wsp. wykazali dużo wyższe stężenia DNA w kieszonkach przyzębnych wszystkich czterech uwzględnionych w badaniu potencjalnie patogennych bakterii dla zapalenia przyzębia właśnie u kobiet, które urodziły przedwcześnie (w stosunku do kobiet, które urodziły o czasie). Mitchell-Lewis i wsp. doszli do podobnych wniosków analizując DNA w pobranych z kieszonek przyzębnych próbkach dla 12 gatunków bakterii.

Zapalenie toczące się w przyzębiu,a co za tym idzie zmiana w stężeniu mediatorów reakcji zapalnej wynikającej z naturalnej odpowiedzi układu odpornościowego to z pewnością jeden z ważniejszych mechanizmów inicjacji porodu przedwczesnego. Bierzemy tutaj pod uwagę nie tylko obecność patogennej mikrobioty, której produkty metabolizmu mogą dostawać się do krwi i uruchamiać produkcję miejscowych cytokin prozapalnych, ale również aktywację układu odpornościowego w środowisku wewnątrzmacicznym przez mediatory zapalne pierwotnie wyprodukowane w odległym miejscu zakażenia – czyli w tym przypadku zaniedbanej jamie ustnej 

Offenbacher S et al.: Periodontal Infection as a Possible Risk Factor for Preterm Low Birth Weight. J Periodontol 1996

Offenbacher S et al.: Potential Pathogenic Mechanisms of Periodontitis – Associated Pregnancy Complications. Ann Periodontol 1998

Mitchell-Lewis D et al.: Periodontal infection and pre-term birth: early findings from a cohort of young minority women in New York. Eur J Oral Sci 2001

Sooriyamoorthy M, Gower DB.: Hormonal influence on gingival tissue: relationship to periodontal disease. J Clin Periodontol 1996

Czy każde dziecko urodzone drogą cesarskiego cięcia będzie mieć w przyszłości problemy z odpornością?

 Zgodnie ze stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego cesarskie cięcie
to w głównej mierze RATUNEK DLA ZAGROŻONEGO ŻYCIA KOBIETY I DZIECKA.

Warto mieć świadomość, że jest to przede wszystkim poważna operacja ( z pewnością nie jest to tylko rozcięcie skóry… po czym wyskakuje bobas) , która zdecydowanie częściej niż poród naturalny niesie ze sobą całą masę powikłań poporodowych.

Ze względu na coraz większy odsetek ciąż zakończonych porodem operacyjnym „na życzenie”, zwraca się również uwagę na istotne zaburzenia w statusie mikrobiologicznym przewodu pokarmowego dzieci urodzonych tą drogą.

Mikrobiota jelitowa już od pierwszych dni życia dziecka stanowi integralny element prawidłowego dojrzewania nabłonka jelitowego, rozwoju tolerancji pokarmowej, aktywacji i koordynowania odpowiedzi immunologicznej.

Mikrobiota dzieci urodzonych drogą naturalną jest bardzo podobna do tej, jaką obserwujemy w wydzielinie pochwowej i kale ich mam. W przypadku dzieci urodzonych drogą cesarskiego cięcia przypomina ona raczej środowisko szpitalne i nie od dziś wiadomo, że są one zdecydowanie bardziej narażone na zakażenia drobnoustrojami oportunistycznymi i patogennymi, chociażby gronkowcem złocistym opornym na metycylinę, którego w szpitalu pod dostatkiem.

Warto przypomnieć, że to właśnie te drobnoustroje, które jako pierwsze zasiedlą nabłonek jelitowy, staną się również swoistymi aktywatorami niedojrzałego układu odpornościowego noworodka – a obecnie mamy lawinę chorób związanych z nadmierną, nieprawidłową odpowiedzią immunologiczną.

Tylko czy wszystkie noworodki urodzone drogą cesarskiego cięcia w przyszłości będą mieć alergię, cukrzycę typu I czy którąś z nieswoistych chorób zapalnych jelit? Oczywiście, że nie! Choć przy sprzyjających ku temu warunkach, niewiedzy, a często również ignorancji rodziców, mają na to zdecydowanie większą szansę.
Jeżeli po cięciu cesarskim stan mamy pozwala na jak najszybszy kontakt „skóra do skóry” i karmienie piersią – w jelitach malca szybko dochodzi do wyparcia patogenów przez szczepy ochronne, m.in. Bifidobacterium longum subsp. infantis.

W przypadku przedłużającej się rozłąki z mamą po operacji, antybiotykoterapią na start, dłuższym pobytem w szpitalu i karmieniem sztucznym, długofalowe konsekwencje związane z nieprawidłową kolonizacją przewodu pokarmowego malucha mogą być już zdecydowanie bardziej poważne.

Doniesień na ten temat jest aktualnie wysyp i są naprawdę coraz bardziej przekonujące 

Dlatego każda mama, która mimo wszystko decyduje się na takie rozwiązanie, powinna mieć świadomość, że zadbanie o prawidłowy rozwój jelit dziecka będzie tutaj szczególnie istotne dla dobrego programowania jego zdrowia w przyszłości.

Weng M., Walker W. A.: The role of gut microbiota in programming the immune phenotype. J. Dev. Orig. Health Dis. 2013

Penders J., Thijs C., Vink C., Stelma F. F., Snijders B., Kummeling I., van den Brandt P. A., Stobberingh E. E.: Factors influencing the composition of the intestinal microbiota in early infancy. Pediatrics 2006

Håkansson S., Källén K.: Caesarean section increases the risk of hospital care in childhood for asthma and gastroenteritis. Clin. Exp. Allergy, 2003

Decker E., Engelmann G., Findeisen A., Gerner P., Laaß M., Ney D., Posovszky C., Hoy L., Hornef M. W.: Cesarean delivery is associated with celiac disease but not inflammatory bowel disease in children. Pediatrics, 2010

Biasucci G., Rubini M., Riboni S., Morelli L., Bessi E., Retetangos C.: Mode of delivery affects the bacterial community in the newborn gut. Early Human Dev., 2010

Cox LM, Yamanishi S, Sohn J et al. Altering the intestinal microbiota during a critical developmental window has lasting metabolic consequences. Cell, 2014